NSA o odliczeniu VAT: wyrok dotyczy gastronomii

Ustawa o VAT od lat zawiera przepis wyłączający prawo do odliczenia podatku od usług gastronomicznych i noclegowych, art. 88 ust. 1 pkt 4. Intencja była prosta: uniemożliwić firmom odliczanie VAT od obiadów pracowników czy nocy w hotelu kupowanych na własne potrzeby biznesowe. Problem zaczyna się tam, gdzie hotel nie jest konsumentem tej usługi, a jej dalszym sprzedawcą. Czyli kupuje catering od zewnętrznego operatora restauracyjnego i odsprzedaje go gościowi w ramach pakietu, śniadania czy bankietu.

Fiskus przez lata traktował te sytuacje tak samo jak zakup na własne potrzeby, odmawiając odliczenia. NSA w wyroku o sygnaturze I FSK 2141/23 orzekł inaczej: jeśli hotel faktycznie odsprzedaje usługę gastronomiczną gościom, a nie zużywa jej sam, ograniczenie z art. 88 nie ma zastosowania. To kontynuacja linii orzeczniczej, która od pewnego czasu jest korzystna dla branży. Wyrok nie jest przełomem punktowym, ale utwierdzeniem kierunku, na który hotelarze czekali z niepokojem po każdej kolejnej kontroli.

Outsourcing gastronomii to w Polsce standard, nie wyjątek, szczególnie w mniejszych i średnich obiektach, gdzie prowadzenie własnej kuchni na pełną skalę bywa nieopłacalne. Hotele podpisują umowy z operatorami restauracyjnymi, firmami cateringowymi lub dzierżawcami lokalu gastronomicznego, a następnie sprzedają śniadania, obiady konferencyjne czy bankiety weselne jako część własnej oferty. Jeśli VAT z tych zakupów nie podlegał odliczeniu, realny koszt usługi rósł o pełną stawkę podatku, a to bezpośrednio uderzało w rentowność segmentu F&B, który w wielu obiektach i tak balansuje na granicy opłacalności.

Wyrok NSA nie zmienia przepisów, ale zmienia praktyczne ryzyko podatkowe takiego modelu. Dla hoteli, które dotąd rezygnowały z odliczenia z obawy przed sporem z urzędem skarbowym, to sygnał, że warto zweryfikować rozliczenia za ostatnie lata i rozważyć korekty. Dla tych, które są w toku kontroli lub mają otwarte postępowania, orzeczenie staje się mocnym argumentem interpretacyjnym. Choć każda sprawa NSA dotyczy konkretnego stanu faktycznego, a organy podatkowe wciąż mogą różnicować oceny w zależności od konstrukcji umowy.

Najważniejsza konsekwencja praktyczna to dokumentacja modelu odsprzedaży. Aby argument z wyroku NSA działał, umowa z operatorem gastronomicznym i sposób rozliczania z gośćmi muszą jasno pokazywać, że hotel kupuje usługę w celu jej dalszej sprzedaży, a nie na własne potrzeby, najlepiej poprzez wyraźne refakturowanie lub wliczenie usługi gastronomicznej w cenę pakietu z odpowiednim opisem na fakturze i w regulaminie oferty. Brak takiej konstrukcji może sprawić, że nawet korzystna linia orzecznicza nie pomoże w konkretnej kontroli.

Warto też przejrzeć umowy z dostawcami cateringu pod kątem tego, czy jasno wynika z nich, kto jest sprzedawcą usługi gastronomicznej dla gościa: hotel czy operator zewnętrzny działający we własnym imieniu. To rozstrzyga, czy hotel w ogóle jest stroną transakcji uprawnioną do odliczenia. W praktyce oznacza to rozmowę z księgowością i prawnikiem podatkowym o restrukturyzacji dotychczasowych kontraktów jeszcze przed sezonem rozliczeń rocznych, a nie po kolejnej kontroli skarbowej.